به پروتزی که به جای دندان های طبیعی قرار می گیرد ، دندان مصنوعی گفته می شود. جالب است بدانید که سابقه استفاده از دندان های مصنوعی به دو هزار سال پیش باز می گردد. اما با وجود اینکه روش های جدیدی برای جایگزینی دندان های از دست رفته ارائه شده ، همچنان این روش به دلیل هزینه مقرون به صرفه بودن ، مورد استفاده قرار می گیرد. در این مقاله از دکتر مائده یابری ، بهترین دندانپزشک زیبایی تهران در نظر داریم در رابطه با بهترین روش های جایگزینی دندان های از دست رفته به کمک این نوع پروتزهای دندان صحبت کنیم.
انواع دندان مصنوعی
دندان های مصنوعی کامل و یا نیمه که به آن پارسیل نیز گفته می شود ، دو نوع اصلی دندان های مصنوعی هستند که با توجه به نیاز هر بیمار مورد استفاده قرار می گیرد. در شرایطی که همه دندان ها از دست رفته باشد ، از نوع کامل و زمانی که تنها بخشی از دندان ها افتاده باشند ، از نوع نیمه آن استفاده می شود.
ست کامل دندان مصنوعی : برای جایگزینی تمامی دندان های فک این نوع از دندان های مصنوعی طراحی و ساخته می شوند. نوع کامل این نوع پروتزهای دندانی را می توان بر پایه ایمپلنت پایدار نیز طراحی نمود. به این صورت چندین ایمپلنت در لثه جایگذاری می شود و می توان ضمایمی روی پروتز مصنوعی تعبیه نمود.
دندان مصنوعی نیمه یا پارسیل : در شرایطی که تنها یک و یا تعداد محدودی از دندان ها از دست رفته باشد ، به کمک این نوع از پروتزها می توان نواحی خالی را پر نمود. پروتز پارسیل را می توان به کمک قلاب پلاستیکی و یا فلزی به دندان های دیگر متصل نمود.
چه روش های دیگری به جای دندان مصنوعی وجود دارد ؟
ایمپلنت دندان و بریج دندان از محبوب ترین روش های جایگزین کردن دندان های از دست رفته هستند. این روش ها نسبت به دندان های مصنوعی از هزینه بیشتری برخوردارند به همین دلیل در شرایطی که نیاز به جایگزین کردن تعداد زیادی از دندان ها باشد ، مقرون به صرفه نیست. با این وجود می توان از پروتزهایی بر پایه ایمپلنت استفاده نمود که هزینه آن نسبت به ایمپلنت های تکی بسیار کمتر است.
مزایای استفاده از دندان مصنوعی
استفاده از پروتزهای مصنوعی برای جبران دندان های از دست رفته مزایای زیر را دارد :
• عدم نیاز به جراحی دندان
• هزینه مناسب نسبت به سایر روش ها
• امکان نصب و برداشتن آسان و سریع
• بهبود عملکرد جوییدن و تکلم راحت
• پوشش لثه ها و جلوگیری از وارد شدن آسیب به لثه های حساس
• حفظ دندان های طبیعی و جلوگیری از آسیب و فرسودگی آنها
• روشی کاربردی برای افرادی که به دلیل بیماری ، امکان کاشت ایمپلنت ندارند.
• پروتز دندان متناسب با شکل و وضعیت فک هر شخص به صورت اختصاصی ساخته می شود بنابراین استفاده راحتی دارد.
دندان مصنوعی برای چه افرادی مناسب است ؟
به طور معمول افرادی که یک یا چند دندان خود را از دست داده اند یا بر اثر بیماری پریودنتال و ایجاد حفره و آسیب در دندان ها ، استحکام کافی برای استفاده قابل قبول از دندان های خود را ندارد از پروتز دندان استفاده می کنند.
پزشک پس از بررسی کامل دندان ها و میزان آسیب دیدگی آنها ، روش مناسب را معرفی خواهد کرد با این حال متقاضی استفاده از پروتز مصنوعی ویژگی های زیر را دارد :
– بافت لثه قوی برای نگهداری پروتز داشته باشد.
– عفونت و التهاب در اطراف دندان ها وجود نداشته باشد.
– موقعیت دندان از دست رفته به گونه باشد که امکان پر کردن آن با این روش وجود داشته باشد.
دندان مصنوعی چگونه ساخته می شوند ؟
پروسه ساخت دندان های مصنوعی به صورت کلی به چندین هفته زمان نیاز دارد. و لازم است بیمار چندین جلسه به پزشک مراجعه نماید تا بر اساس دستورات دندانپزشک ، دندان های مورد نظر ساخته شوند. به صورت کلی مراحل ساخت دندان مصنوعی به شرح زیر است :
- ابتدا از دهان و فک قالب گیری می شود تا اندازه های مربوط به فک و ارتباط آن با فاصله بین دندان ها به دست آید.
- در این مرحله از الگوهای پلاستیکی یا مومی که کاملا شبیه به دندان های مصنوعی است استفاده می شود تا بتوان بر اساس آن مدل مورد نظر را ساخت. این مدل لازم است چندین مرتبه توسط بیمار امتحان شود تا بهترین مدل انتخاب گردد. بعد از اطمینان از مناسب بودن آن می توان شکل و رنگ آن را تعیین نمود. در نهایت با استفاده از داده های مشخص شده ، می توان پروتز نهایی را ساخت.
- ساخت دندان
- تنظیم کردن و جایگذاری دندان ها
آیا گذاشتن دندان مصنوعی موجب تغییر لبخند و یا تغییر چهره می شود ؟
پروتزهای مصنوعی دندان ، شباهت زیادی به دندان های طبیعی دارند به همین دلیل استفاده از آن ها سبب بهبود لبخند و زیبایی چهره می شود. جای خالی دندان ها در زیبایی چهره تاثیر خوبی نداشته و می توان در اعتماد به نفس افراد تاثیرگذار باشد. به همین دلیل استفاده از دندان های مصنوعی سبب پر و جوانتر به نظر رسیدن چهره خواهد شد ؛ چرا که چروک های اطراف دهان را از بین می برد و به این ترتیب موجب افزایش اعتماد به نفس نیز خواهد شد.
روش استفاده از دندان مصنوعی
- ممکن است زمانی که برای اولین بار پروتز مصنوعی را در دهان خود قرار می دهید ، احساس خوبی نداشته باشید اما باید بدانید که خیلی زود به این احساس عجیب ، عادت خواهید کرد.
- توصیه می شود ابتدا برای تمامی مدت ها حتی در هنگام خواب ، از پروتزهای مصنوعی استفاده نمایید تا زمانی که به آن عادت کنید. بعد از این مدت به شما گفته می شود چه زمانی لازم است شب ها در هنگام خواب ، پروتز را خارج نمایید.
- البته نیازی نیست که حتما در هنگام خواب پروتز را خارج کنید. اما این کار موجب می شود تا لثه ها در طول شب استراحت کنند و به این صورت صدمه کمتری می بینند.
- دقت داشته باشید زمانی که دندان مصنوعی را از دهان خارج می کنید ، برای جلوگیری از خراب شدن باید آن را مرطوب نگه دارید. برای این منظور می توانید از کیسه پلی اتین که حاوی مقداری پنبه و پشم مرطوب است استفاده نمایید. همچنین می توانید دندان های مصنوعی خود را در یک لیوان حاوی آب و یا در محلول شوینده دندان های مصنوعی قرار دهید تا مرطوب باقی بماند و شکل آن دچار تغییر نشود.
چه مدت بعد از کشیدن دندان ، می توان از دندان مصنوعی استفاده کرد ؟
حدودا 8 الی 12 هفته بعد از کشیدن دندان ها آثاری از التهاب و تورم در لثه ها وجود دارد بنابراین در ابتدای کار از دندان مصنوعی فوری با قابلیت تنظیم ، مناسب شرایط دهان هر فرد استفاده می شود البته استفاده از آنها کاملا موقتی بوده و پس از التیام کامل لثه ها و از بین رفتن التهابات ، امکان استفاده از دندان های مصنوعی برای فرد ممکن می شود.
نحوه شستشوی دندان مصنوعی
- شستشو و تمیز کردن دندان های مصنوعی اهمیت بسیاری دارد. لازم است هر نوع پروتز دهانی را به صورت مرتب تمیز نمایید تا ذرات غذا و پلاک های چسبیده به آن تمیز شوند.
- برای این منظور می توانید پروتز را از دهان خارج کنید و به کمک خمیر دندان و آب مسواک بزنید. در نهایت آن را در آب غوطه ور نمایید تا تمامی ذرات مواد غذایی از لا به لای دندان ها خارج شوند.
- غوطه ور کردن دندان داخل کف صابون و یا شوینده دندان مصنوعی موجب می شود تا تمامی لکه و باکتری های دندان ها از بین بروند. باید طبق دستور دندانپزشک از شوینده مخصوص برای این منظور استفاده نمایید تا دندان ها دچار آسیب نشوند.
- در انتها باید مجدد پروتز را آب کشی نمایید. در هنگام استفاده از مسواک دقت داشته باشید که برس آن را سفت روی دندان های خود نکشید.
- برای جلوگیری از افتادن دندان از دستتان یک ظرف آب زیر دستتان قرار دهید ؛ زیرا دندان های جایگزین ساخته شده بسیار شکننده هستند و در صورت افتادن ممکن است ترک بخورند و یا بشکنند.
آیا غذا خوردن با دندان مصنوعی دشوار است ؟
ممکن است در ابتدا که از این نوع پروتزهای مصنوعی استفاده می کنید ، غذا خوردن کمی چالش برانگیز باشد. به همین دلیل در هفته های اول در هنگام غذا خوردن احساس راحتی نخواهید داشت ، اما به مرور به این حس عادت خواهید کرد. توجه به توصیه های زیر موجب می شود ، تا غذا خوردن به کمک پروتزهای مصنوعی راحت تر باشد :
- در روزهای ابتدایی از غذاهای نرم استفاده نمایید و غذاهای جامد را به تکه های بسیار کوچک تقسیم بندی نمایید و سپس میل کنید.
- سعی کنید با هر دو طرف دهان غذا را بجوید.
- در هنگام میل نمودن غذاهای سرد و یا خیلی گرم احتیاط نمایید.
- در هنگام خوردن گوشت و مرغ استخوان دار باید دقت داشته باشید تا دندان ها دچار صدمه و آسیب نشوند.
- توصیه می شود از مصرف غذاهایی سفت یا چسبنده هستند ، اجتناب نمایید.
- استفاده از خلال دندان برای تمیز کردن دندان های مصنوعی توصیه نمی شود.
- بهتر است از جویدن آدامس خودداری کنید.
آیا چسب مورد استفاده در دندان مصنوعی ضرر دارد ؟
اگر طبق دستورالعمل ها از چسب دندان استفاده شود ، کاملا ایمن و بدون خطر می باشد. این چسب تنها برای افزایش ثبات مورد استفاده قرار می گیرد ؛ بنابراین می توانید با خیالی آسوده از آن استفاده نمایید. دقت داشته باشید استفاده بیش از حد از چسب به منظور پر کردن فضای خالی زیر دندان مصنوعی که قالب فک و دهان نیست ، توصیه نمی شود ؛ چرا که می تواند به استخوان و لثه صدمه وارد کند و موجب التهاب بافت نرم شود. همچنین حرکت پروتز بر روی استخوان و بافت نرم ، موجب تحلیل رفتن آن ها خواهد شد.
آیا با پروتزهای مصنوعی می توان به راحتی صحبت نمود ؟
مشکل در صحبت کردن در هنگام استفاده از دندان های مصنوعی ، از دغدغه بسیاری از افراد است که به دنبال این روش از جایگزینی دندان های از دست رفته خود هستند. خوب است بدانید که صحبت کردن تا زمانی که پروتزهای داخل دهان عادت کنید ، ممکن است کمی دشوار باشد و یا در ادای برخی حروف به مشکل بخورید ، اما به مرور با عادت کردن این مشکل برطرف خواهد شد.
