پوسیدگی دندان یکی از مشکلاتی است که در تمام سنین از کودکی تا بزرگسالی در افراد اتفاق می افتد و در اکثر موارد توجه کافی به آن نمی شود. این در حالی است که این عارضه در صورت عدم درمان به موقع ، می تواند زمینه ساز بسیاری از بیماری های دهان و دندان شود. پوسیدگی دندان از مراحل ابتدایی آغاز می شود و به تدریج در صورت عدم رعایت بهداشت و اصول مراقبتی ، شدت می گیرد و به لایه های عمیق تری از دندان نفوذ می کند. این مشکل می تواند در حدی پیشروی کند که سبب درد شدید ، عفونت یا از دست دادن دندان شود. بنابراین با رعایت بهداشت دهان و استفاده درست از مسواک و نخ دندان و مراجعه به بهترین دندان پزشک تهران در فواصل زمانی مشخص ، این مشکل تا حد زیادی قابل کنترل خواهد بود.
پوسیدگی دندان چیست ؟
پوسیدگی دندان یکی از شایع ترین مشکلات دهان و دندان است که وقتی بهداشت دهان به درستی رعایت نشود به وجود می آید. این مشکل زمانی شروع می شود که باکتری های موجود در دهان ، قندهای باقی مانده از غذا را تجزیه کرده و اسید تولید می کنند. اسیدها به مرور مینای دندان را ضعیف می کنند و باعث ایجاد حفره های کوچک روی سطح آن می شوند. اگر این روند ادامه پیدا کند ، پوسیدگی به لایه های عمیق تر دندان نفوذ کرده و ممکن است به عصب برسد. از علائم آن می توان به حساسیت ، درد هنگام خوردن یا نوشیدن و لکه های تیره روی دندان اشاره کرد. مصرف زیاد شیرینی جات ، نوشابه ها و عدم مسواک زدن منظم از عوامل اصلی ایجاد پوسیدگی و عفونت دندان هستند. پیشگیری از آن با رعایت بهداشت دهان ، تغذیه مناسب و مراجعه منظم به دندانپزشک امکان پذیر است.
۵ مرحله اصلی پوسیدگی دندان
پوسیدگی دندان ، یک فرایند تدریجی و پیشرونده است که در صورت بی توجهی می تواند از لایه های سطحی دندان عبور کرده و به بخش های داخلی و حساس تر برسد. درک این مراحل به افراد کمک می کند تا قبل از رسیدن به نقطه بحرانی ، اقدامات پیشگیرانه یا درمانی مناسب را انجام دهند. جراح و دندانپزشک با تجربه در تهران ، مراحل پوسیدگی دندان را به صورت زیر طبقه بندی می کنند:
برای دریافت مشاوره تخصصی از دکتر مائده یابری، فرم زیر را تکمیل کنید.
۱. تشکیل پلاک باکتریایی ( آغاز فرآیند پوسیدگی )
پس از مصرف غذا ، به ویژه خوراکی های شیرین یا سرشار از نشاسته ، ذرات غذایی روی سطح دندان باقی می مانند. باکتری های طبیعی دهان از این ذرات تغذیه کرده و ماده ای چسبنده به نام پلاک تولید می کنند. این پلاک لایه ای نازک ، بی رنگ و چسبنده است که روی سطح دندان ها و لبه لثه ها می نشیند. اگر پلاک در مراحل اولیه به خوبی با مسواک یا نخ دندان پاک نشود ، زمینه ایجاد اسید و پوسیدگی را فراهم می کند.
۲. تولید اسید توسط باکتری ها ( شروع حمله به دندان )
باکتری های داخل پلاک از قندهای باقی مانده در دهان تغذیه کرده و آن ها را به اسید تبدیل می کنند. این اسیدها روی سطح دندان باقی می مانند و به آرامی به لایه بیرونی یعنی مینای دندان حمله می کنند. اگر این شرایط تکرار شود و دهان مرتباً اسیدی باقی بماند ، مینای دندان ضعیف شده و احتمال ایجاد حفره افزایش می یابد.
۳. تخریب مینا ( ایجاد اولین آسیب به دندان )
مینای دندان سخت ترین ماده بدن انسان است ، اما در برابر حمله مداوم اسید مقاومت محدودی دارد. در این مرحله ، اسید شروع به تخریب تدریجی مینای دندان می کند و لکه های سفید یا قهوهای روی دندان ظاهر می شوند که نشانه شروع پوسیدگی هستند. اگر دندان در این مرحله درمان نشود ، حفره های کوچکی شکل می گیرند و آسیب به لایه های زیرین گسترش می یابد.
۴. نفوذ به عاج دندان ( پیشرفت سریعتر پوسیدگی )
زیر مینای دندان ، لایه ای به نام عاج قرار دارد که بافتی نرم تر و حساس تر است. وقتی پوسیدگی از مینا عبور کرده و به عاج برسد ، سرعت پیشرفت آن بیشتر می شود. در این مرحله ، فرد ممکن است به گرما ، سرما یا شیرینی حساس شود و احساس ناراحتی یا درد داشته باشد. پوسیدگی در این لایه معمولاً نیاز به ترمیم تخصصی تری مانند پر کردن یا اینله دارد.
۵. رسیدن به پالپ دندان ( مرحله نهایی و بحرانی )
پالپ ، بخش مرکزی دندان و محل قرارگیری اعصاب و رگ های خونی است. وقتی پوسیدگی تا این نقطه پیشرفت کند ، می تواند باعث التهاب ، درد شدید ، آبسه ( عفونت چرکی ) و حتی مرگ بافت دندان شود. در این مرحله ، درمان ساده امکان پذیر نیست و بیمار ممکن است نیاز به درمان ریشه ( عصبکشی ) یا حتی کشیدن دندان داشته باشد. شناخت این مراحل پنج گانه به شما کمک می کند که علائم اولیه را جدی بگیرید و با مراجعه منظم به دندانپزشک ، از پیشرفت پوسیدگی جلوگیری کنید. درمان در مراحل ابتدایی ساده ، کم هزینه و بدون درد است؛ اما تعلل در مراجعه ، می تواند باعث ایجاد مشکلات جدی و نیاز به درمان های پیچیده تر شود. در صورت مشاهده لکه های مشکوک ، حساسیت دندانی یا درد ، حتماً با دندانپزشک خود مشورت کنید. پیشگیری همیشه بهتر و مقرون به صرفه تر از درمان است.
علائم پوسیدگی دندان چیست ؟
پوسیدگی دندان در مراحل اولیه ممکن است هیچ علامت آشکاری نداشته باشد و فرد متوجه آسیب نشود ، اما با پیشرفت آن ، نشانه های زیر ممکن است ظاهر شوند که در صورت مشاهده باید نسبت به درمان آن اقدام کرد زیرا در گذر زمان می تواند به سایر دندان ها نیز آسیب وارد کند.
• دندان درد و حساس شدن دندان ها : اکثر افراد پوسیدن دندان را با درد یا حساسیت مداوم یا متناوب در دندان که می تواند خفیف یا شدید باشد تجربه می کنند. این درد می تواند با خوردن برخی مواد غذایی شدت گیرد. همچنین دندان ها ممکن است به تغییرات دما یا مصرف غذاها و نوشیدنی های شیرین یا اسیدی حساسیت نشان دهند. یعنی با خوردن موادی مثل چای یا بستنی ، حس ناخوشایندی ایجاد کنند.
• لکه های قابل مشاهده روی دندان : در مراحل پیشرفته تر نشانه های ظاهری بروز می کنند و می توانند علائم قطعی در ایجاد این مشکل باشند. در این مرحله لکه های سفید ، قهوهای یا سیاه روی سطح دندان ها که نشان دهنده تجزیه مینای دندان هستند ایجاد می شوند.
• حفرههای دندانی : پس از مدتی فرد متوجه ایجاد حفره ها یا سوراخ های قابل مشاهده در دندان می شود که میتواند با لمس یا دیدن آن را حس کند.
• بوی بد و طعم نامطبوع در دهان : بوی نا مطبوع در دهان به طور طبیعی در اثر رعایت نکردن موارد بهداشتی بعد از خوردن مواد غذایی وجود دارد. اما در صورتی که حتی با مسواک زدن و استفاده از نخ دندان بهبود نیابد می تواند نشانه ای جدی از پوسیدگی باشد. طعم نامطبوع یا مزه فلزی در دهان که ممکن است نشانه ای از پوسیدگی یا عفونت دندانی باشد.
• ورم یا خونریزی لثه : لثه های متورم ، قرمز یا خونریزی کننده نشان دهنده عفونت یا انواع التهاب لثه ناشی از پوسیدگی دندان باشد.
• دندان های شکسته یا ترک خورده : تقریبا در آخرین مرحله ، دندان آسیب دیده دچار ضعف شدید می شود. به گونه ای که ممکن است به دلیل ضعف ساختاری ناشی از پوسیدگی بشکند یا دچار ترک خوردگی شود.
سلام سوال داشتم می خواستم بدونم اگر دندان در حد جزئی خراب شده باشه و فقط نقطه های کوچکی از آن سیاه شده باشد بهتر است که زودتر پر شود ؟ یا اینکه پر کردن می تونه برای دندان بد باشه و در صورت پیشرفت پوسیدگی پر کنیم ؟ در واقع اگر پر نکنیم راه حل برای این پوسیدگی های جزئی چی هست ؟
ممکن هستپوسیدگی کوچک بنظر شما از عمق شرایط مناسبی نداشته باشد
بنابراین بهتر هست ترمیم شوند