یکی از روش های محبوب و مؤثر برای اصلاح بی نظمی های دندانی ، ارتودنسی ثابت است. در این روش ، براکت ها و سیم های مخصوصی به دندان ها چسبانده می شوند که در طول درمان قابل جابجایی یا خارج کردن نیستند. این ابزارها با وارد کردن فشار یکنواخت و کنترل شده ، موجب حرکت تدریجی دندان ها به سمت موقعیت ایده آل می شوند و به مرور زمان ، نظم و هماهنگی در ردیف دندان ها ایجاد می شود. برای کسب نتایج بهتر از ارتودنسی از نوع ثابت ، رعایت مراقبت های روزمره ضروری است. مسواک زدن دقیق بعد از هر وعده غذایی ، استفاده از نخ دندان مخصوص ارتودنسی ، پرهیز از خوردن خوراکی های چسبنده ، سفت یا شکننده ( مانند آدامس ، ته دیگ یا شکلات سفت ) و مراجعه منظم به ارتودنتیست برای تنظیم بریس ها از جمله مواردی هستند که باید جدی گرفته شوند. بی توجهی به این مراقبت ها ممکن است منجر به پوسیدگی دندان ها ، آسیب به براکت ها یا طولانی تر شدن روند درمان شود.
بریس های ثابت و انواع مختلف آن
بریس های ثابت فلزی
این دسته از ارتودنسی ها از گذشته تا کنون بسیار پر طرفدار بوده و کاربرد بسیار زیادی دارد. البته باید بدانید که به مرور زمان تغییراتی در ابزارهای آن ایجاد شده و ساختار فلزی این نوع ارتودنسی ثابت سبک تر شده است. در صورت به کارگیری بهترین دندانپزشک تهران ، دکتر یابری از این نوع بریس ها ، با چسب های مخصوص ، روی دندان متصل می شوند و سیم ها یا نوارهای پلاستیکی روی براکت ها قرار می گیرند. بهتر است بدانید که برای تغییر نیرو و جهت حرکت دندان ها سیم های به کار برده شده در بازه های زمانی گوناگون تعویض می شوند.
بریس های ثابت سرامیکی
بریس های سرامیکی ثابت با نوع فلزی از لحاظ کاربرد ، تفاوتی با یکدیگر ندارند. تنها تفاوت آن ها در جنس و رنگ آن ها می باشد. ارتودنسی ثابت سرامیکی شفاف و بی رنگ بوده که به آسانی قابل مشاهده نمی باشند ، در صورتی که نوع فلزی آن قابل مشاهده خواهد بود.
بریس دیمون
این دسته از ارتودنسی های ثابت به دو دسته سرامیکی و فلزی تقسیم می شوند. البته توجه داشته باشید که کاربرد هر دو این براکت ها یکسان می باشد. از جمله مکانیزم های مفید ارتودنسی های دیمون می توان به عدم بکارگیری از کش های لاستیکی به منظور تنظیم نیرو بوده و نیاز بیمار را جهت مراجعه به مطب کاهش می دهد.
بریس های پشت دندانی
با توجه به اینکه تمامی ابزارهای ارتودنسی ثابت بر روی دندان ها قرار می گیرند ، این نوع از ارتودنسی های ثابت در قسمت های داخلی دندان متصل می شوند. البته بکارگیری از این نوع بریس ها بسیار سخت بوده زیرا می تواند به زبان آسیب بزند و سبب عدم تکلم و عدم رعایت درست بهداشت دهان و دندان در بیماران شود.
بریس های ثابت و مزایای فوق العاده آن ها
- احتمال ابتلای بیماران به بیماری های لثه بسیار کم است.
- دوره و طول درمان حتی در موارد بسیار حاد نیز کوتاه می باشد.
- برای رفع هر گونه نواقص فک و دندان بکار گرفته می شود.
- بکارگیری از این نوع بریس ها بر روی هر نوع دندانی مناسب است.
- با عدم رعایت برخی موارد ، هیچ گونه آسیب به ابزارهای ارتودنسی ثابت وارد نخواهد شد.
- تمامی اصلاحات ایجاد شده در این نوع بریس ها با هدف رسیدن به فرم ایده آل در قوس دندان ها می باشد.
کاندید مناسب برای ارتودنسی ثابت چه افرادی هستند ؟
کاندیدهای مناسب برای ارتودنسی ثابت معمولاً افرادی هستند که دارای مشکلات زیر میباشند:
• ناهنجاریهای دندانی
– کج بودن دندان ها : دندان هایی که در طی مراحل رشد به شکل صاف و مرتب رشد نمی کنند و گاهی در اثر فشار دندان های مجاور از مسیر طبیعی خود خارج می شوند.
– فاصله بین دندان ها: فاصله های غیر طبیعی و بزرگ بین دندان ها که نیاز به بستن دارند.
– دندان های نامرتب : دندان هایی که به صورت چرخیده ، نامرتب یا به شکل غیر منظم قرار گرفته اند.
• ناهنجاریهای فکی
– جلو یا عقب بودن فک : مشکلاتی که به جلو یا عقب بودن فک ها نسبت به هم مربوط می شود.
– ناهمخوانی بین قوس دندانی بالا و پایین : زمانی که دندان های فک بالا و پایین به درستی روی هم قرار نمی گیرند.
• مشکلات بایت
– اوربایت (Overbite) : زمانی که دندان های جلوی فک بالا ، جلوتر از دندان های جلوی فک پایین قرار می گیرند.
– آندربایت (Underbite) : زمانی که دندان های جلوی فک پایین بیشتر از حد طبیعی ، جلوتر از دندان های جلوی فک بالا قرار می گیرند.
– کراس بایت (Crossbite : زمانی که دندان های فک بالا و پایین به درستی روی هم قرار نمی گیرند و دندان های فک بالا داخل دندان های فک پایین قرار گرفته اند.
– اوپن بایت (Openbite) : زمانی که دندان های جلو به درستی روی هم نمینشینند و بین آن ها فاصله باقی می ماند.
• سن و وضعیت سلامت عمومی
– نوجوانان و بزرگسالان : افراد در هر سنی می توانند از ارتودنسی ثابت بهره مند شوند. اگرچه نوجوانان در دورهای از رشد هستند که نتایج بهتری ممکن است حاصل شود.
– وضعیت سلامت دهان و دندان : افرادی که دارای سلامت کلی دهان و دندان خوبی هستند و بدون بیماری های لثه ای یا مشکلات دندانی جدی هستند.
• انتظارات واقعبینانه
– تعهد به رعایت توصیه های پزشک : کاندیدهای مناسب باید متعهد به رعایت توصیه های ارتودنتیست و بهداشت دهان و دندان در طول دوره درمان باشند.
– درک فرآیند درمان : افرادی که به خوبی از فرآیند پیش رو ، مدت زمان و نیاز به تنظیم های منظم ارتودنسی آگاه هستند و انتظارات واقعبینانه ای از نتایج دارند.
بنابراین کاندید مناسب ارتودنسی ثابت افرادی هستند که علیرغم داشتن مشکلات در دندان های خود ، دارای سلامت عمومی خوبی باشند و با دید باز نسبت به روند و طول دوره درمان و نتیجه نهایی حاصل از آن برای انجام این روش اقدام کنند.
از چه ابزارهایی در پروسه درمانی بریس های ثابت استفاده می شود؟
بریس: از بریس ها می توان به صورت موقت و حتی دائمی در روند درمانی ارتودنسی ثابت نیز استفاده کرد. البته بهتر است بدانید که هر نوع ابزاری که به منظور ایجاد نیرو ، تغییر موقعیت دندان ها و فک نیز مورد استفاده قرار گیرد بریس نام می گیرد.
براکت: این نوع ابزارهای ارتودنسی دندان دارای انواع مختلفی می باشند. در واقع از نوع فلزی و سرامیکی تولید می شوند. براکت ها به صورت مستقیم بر روی دندان قرار می گیرند که سبب کشیدن و هل دادن دندان ها به محل مناسب خود می شوند.
بند: این نوع ابزارها در اندازه های گوناگون و شبیه به یک حلقه تولید می شوند که بر روی دندان های آسیای بزرگ قرار می گیرند. جالب است بدانید که بندهای ارتودنسی ثابت همانند براکت ها عمل می کنند. با این تفاوت که مقاومت بندها بسیار بیشتر از براکت ها می باشد.
آرچ وایر: نام دیگر این ابزار ، سیم های ارتودنسی است که به براکت های ارتودنسی متصل می شوند و نیرویی مداوم را بر روی دندان به جهت قرار گرفتن در محلی مناسب وارد می کنند.
کش های بریس ثابت: از جمله ابزارهای مورد استفاده در پروسه درمانی ارتودنسی دندان ، کش های رابر بند می باشد. با بکارگیری از این کش ها در ارتودنسی ثابت ، دندان ها در فک بالا و پایین را می توان به یکدیگر متصل کرد. در واقع با این کار می توان از بایت شدن دندان ها نیز پیشگیری کرد. اورینگ نیز از دیگر کش های مورد استفاده در این تکنیک می باشد . این کش ها جهت نگهداری از سیم های ارتودنسی در سوراخ های ارتودنسی استفاده می شود.
فنر اسپرینگ: این ابزار می تواند میان دو براکت ، دو دندان را کنار یکدیگر و در یک فک فاصله ایجاد کند.
قلاب: قلاب ها جزئی از بدنه براکت ارتودنسی ثابت می باشند که جنس آن ها فلزی است. فنرها و رابر بند با متصل شدن به این قلاب ها می توانند عدم همترازی استخوان های فک را نیز بهبود بخشند.
ریتینر: در انتها و پس از اتمام فرایند درمان ارتودنسی دندان ها ، ارتودنتیست به منظور ثابت نگه داشتن تغییرات ایجاد شده و فرم جدید دندان ها از ابزارهایی همچون ریتینر نیز استفاده می کند که کاربرد فوق العاده ای دارد.
اقدامات مراقبتی با بکارگیری از بریس های ثابت
- توصیه می شود بیماران از مواد غذایی نرم نیز استفاده کنند.
- توجه داشته باشید که به هنگام انجام تمرینات ورزشی ، آسیبی به صورت و فک وارد نشود.
- از مصرف هر نوع مواد غذایی با رنگ های مصنوعی همانند قهوه و نوشابه خودداری کنید.
- از مصرف مواد خوراکی که نیازمند جویدن بسیار زیاد می باشد بپرهیزید. همانند آدامس ، آجیل و غیره.
- توصیه می شود بعد از هر بار مصرف مواد غذایی ، دندان های خود را به خوبی مسواک بزنید.
- بعد از نصب ارتودنسی ثابت ، مرتبا به دندانپزشک خود در تهران ، دکتر مائده یابری جهت بررسی روند درمانی خود مراجعه کنید.
بهترین زمان استفاده از ارتودنسی های ثابت چه موقعی است؟
شما هر زمان و هر گاه با داشتن لثه هایی سالم می توانید برای ارتودنسی ثابت دندان به ارتودنتیست مراجعه کنید. اما توصیه می شود قبل از رسیدن به سن بلوغ ، در بازه 7 الی 12 سالگی و در زمان رشد فک ، از بروز برخی ناهنجاری ها پیشگیری کنید. به عبارتی بیمارانی که در سن 5 تا 8 سال هستند می تواند به موقع از ارتودنسی استفاده کنند. بعد از این دوره با تشخیص پزشک با توجه به وضعیت فکی و دندانی ، از ارتودنسی ثابت استفاده می کنند. در دوره رویش دندان های عقل مجددا باید به پزشک مراجعه کنند.
کدام ناهنجاری ها با استفاده از ارتودنسی ثابت بهبود پیدا می کنند؟
- ازدحام بسیار زیاد دندان ها در کنار یکدیگر
- وجود فاصله بسیار زیاد میان دندان ها
- رفع تمامی نواقص و کج بودن دندان ها در فک بالا و پایین
- اصلاح ناهنجاری های موجود در فک و در استخوان فک در سن رشد
- رفع جلو زدگی و عقب افتادگی دندان ها ( اوربایت و آندربایت )
عوارض و مشکلات احتمالی ارتودنسی ثابت
ارتودنسی ثابت مانند هر روش درمانی دیگری ممکن است با عوارضی همراه باشد. درد و ناراحتی در روزهای اولیه پس از نصب بریس ها کاملاً طبیعی است. آسیب به مینای دندان یا پوسیدگی در صورت عدم رعایت بهداشت مناسب می تواند رخ دهد. تحلیل ریشه دندان یکی از عوارض نادر اما جدی است که باید تحت نظر پزشک کنترل شود. برخی بیماران ممکن است به مواد فلزی حساسیت داشته باشند. زخم شدن لپ ها و زبان به دلیل تماس با براکت ها نیز ممکن است اتفاق بیفتد. با رعایت دقیق بهداشت و مراجعه منظم به ارتودنتیست ، می توان این عوارض را به حداقل رساند.
تفاوت ارتودنسی ثابت و متحرک
ارتودنسی ثابت و متحرک دو روش متفاوت برای اصلاح ناهنجاری های دندانی هستند. در نوع ثابت ، براکت ها و سیم ها به دندان ها چسبانده می شوند و در طول درمان قابل خارج کردن نیستند. اما در ارتودنسی متحرک ، بیمار می تواند پلاک را از دهان خارج کند. نوع ثابت برای مشکلات پیچیده تر و شدیدتر مناسبتر است ، در حالی که نوع متحرک برای مشکلات خفیف تر کاربرد دارد. هزینه ارتودنسی ثابت معمولاً بیشتر است ، اما نتایج آن دقیق تر و سریع تر حاصل می شود. انتخاب روش مناسب به تشخیص ارتودنتیست بستگی دارد.
تأثیر ارتودنسی ثابت بر زندگی روزمره
ارتودنسی ثابت تغییراتی در روتین روزانه افراد ایجاد می کند. مسواک زدن بعد از هر وعده غذایی ضروری می شود که زمان بیشتری می برد. محدودیت در مصرف برخی غذاها مانند آجیل ، آدامس و مواد چسبنده وجود دارد. در ابتدا ممکن است تلفظ کلمات کمی دشوار باشد ، اما به مرور زمان بهبود می یابد. برخی افراد ممکن است از ظاهر بریس های فلزی احساس ناراحتی کنند ، هرچند نوع سرامیکی کمتر قابل مشاهده است. با گذشت زمان و عادت کردن به بریس ها ، این محدودیت ها کمتر احساس می شوند و نتایج نهایی ، تلاش ها را جبران می کند.
هزینه لازم جهت آغاز روند درمانی با استفاده از بریس های ثابت
فاکتورهای متعددی در هزینه نهایی ارتودنسی ثابت نقش خواهند داشت. برای مثال مهارت و تجربه ارتودنتیست ، طول درمان و میزان ناهنجاری های موجود در استخوان فک و دندان ها ، ابزارهای مورد استفاده و موارد بسیار دیگر می تواند در کاهش و افزایش قیمت تاثیر بگذارد که با مراجعه به ارتودنتیست و انجام بررسی های لازم هزینه نهایی آن مشخص خواهد شد.
