شکستن کامپوزیت یکی از مشکلاتی است که ممکن است بعد از مدتی استفاده از ونیر کامپوزیت برای فرد ایجاد شود. کامپوزیت دندان اگرچه از نظر زیبایی ظاهر طبیعی و مطلوبی ایجاد می کند، اما مانند هر ماده ترمیمی دیگری در برابر فشارهای شدید، ضربه و بعضی عادت های دهانی آسیب پذیر است. گاهی شکستگی کامپوزیت به صورت یک ترک کوچک در لبه دندان دیده می شود و گاهی بخشی از ونیر کامپوزیت به طور کامل جدا می شود.
شکستن ونیر کامپوزیت لزوما به معنای خراب شدن دندان زیر آن نیست ؛ در بسیاری از موارد، آسیب فقط به لایه کامپوزیتی محدود می شود و دندانپزشک می تواند با ترمیم همان قسمت، ظاهر دندان را دوباره اصلاح کند. با این حال، تشخیص علت شکستگی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا اگر فشار یا مشکل زمینه ای برطرف نشود، احتمال تکرار آسیب وجود خواهد داشت.
اگر بعد از کامپوزیت متوجه ترک، لب پریدگی، تغییر شکل یا جدا شدن بخشی از مواد شدید، بهتر است خودتان اقدام به تراشیدن یا چسباندن قطعه شکسته نکنید و برای بررسی وضعیت به دندانپزشک مراجعه کنید.
شکستن ونیر کامپوزیت چگونه اتفاق می افتد؟
ونیر کامپوزیت به صورت مستقیم روی سطح دندان قرار می گیرد و پس از شکل دهی، با استفاده از نور مخصوص سخت می شود؛ استحکام این ماده به عوامل مختلفی مانند نوع کامپوزیت، ضخامت لایه، نحوه آماده سازی دندان، مهارت دندانپزشک و میزان فشار وارد شده به دندان بستگی دارد.
شکستگی ممکن است به شکل های مختلف اتفاق بیفتد. برای مثال، ممکن است فقط گوشه دندان لب پر شود، یک ترک سطحی ایجاد شود یا قسمت قابل توجهی از کامپوزیت جدا شود. در بعضی افراد نیز ترک در ابتدا بسیار کوچک است و فقط هنگام نگاه کردن از زاویه خاص یا لمس کردن دندان با زبان احساس می شود. بنابراین هر تغییر ظاهری در ونیر کامپوزیت را نباید نادیده گرفت. یک ترک کوچک ممکن است با ادامه وارد شدن فشار، گسترده تر شود.
علت شکستن کامپوزیت چیست؟
شکستن کامپوزیت معمولا یک علت واحد ندارد و ممکن است به دلیل ترکیبی از عوامل مربوط به خود ترمیم و عادت های فرد ایجاد شود. مهم ترین علت ها عبارتند از:
- وارد شدن ضربه به دندان: یکی از شایع ترین دلایل شکستگی، وارد شدن ضربه مستقیم به دندان است. افتادن، برخورد جسم سخت با صورت، آسیب های ورزشی یا حتی ضربه ناگهانی هنگام خوردن غذا می تواند باعث ترک خوردن یا جدا شدن بخشی از کامپوزیت شود.
- جویدن مواد غذایی بسیار سفت: اگر فرد عادت داشته باشد مواد بسیار سفت مانند یخ، استخوان، هسته بعضی خوراکی ها یا خوراکی های سخت را با دندان های کامپوزیت شده بشکند، فشار زیادی به ونیر وارد می شود. این فشار می تواند به مرور باعث ایجاد ترک و در نهایت شکستگی شود. البته این موضوع به این معنی نیست که فرد بعد از کامپوزیت نمی تواند غذای معمولی بخورد. مشکل اصلی، وارد کردن فشار غیر معمول و تکراری به دندان ها است.
- دندان قروچه: دندان قروچه یکی از عواملی است که می تواند فشار زیادی به کامپوزیت وارد کند. افرادی که هنگام خواب دندان های خود را روی هم فشار می دهند یا در طول روز به صورت ناخودآگاه فک خود را منقبض می کنند، بیشتر در معرض لب پریدگی و شکستگی ترمیم های دندانی قرار دارند.
در این شرایط، حتی اگر کامپوزیت به خوبی انجام شده باشد، فشار مداوم می تواند عمر آن را کاهش دهد. - عادت های نادرست دهانی: جویدن ناخن، باز کردن بسته بندی با دندان، گاز گرفتن خودکار و مداد یا شکستن اشیای مختلف با دندان، فشار نامناسبی ایجاد می کند. این عادت ها ممکن است در ظاهر بی ضرر باشند، اما برای دندان های دارای ونیر کامپوزیت می توانند آسیب زا باشند.
- تماس نامناسب بین دندان ها: گاهی مشکل از نحوه قرار گرفتن دندان ها روی یکدیگر است. اگر هنگام بستن دهان فشار بیش از حد روی یک قسمت از کامپوزیت وارد شود، احتمال لب پریدگی یا شکستگی آن افزایش پیدا می کند. در چنین شرایطی، صرفا ترمیم کامپوزیت کافی نیست و دندانپزشک باید نحوه تماس دندان ها را نیز بررسی کند.
- کیفیت و نحوه اجرای کامپوزیت: نوع ماده مورد استفاده، تکنیک دندانپزشک، آماده سازی سطح دندان، فرم دهی و میزان ضخامت کامپوزیت در دوام آن تاثیر دارند. کامپوزیتی که با ضخامت نامناسب یا فرم غیر اصولی قرار گرفته باشد، ممکن است در برابر فشارهای طبیعی نیز آسیب پذیرتر باشد.
آیا شکستن کامپوزیت به دندان آسیب می زند؟
این موضوع به شدت و محل شکستگی بستگی دارد ؛ اگر فقط بخشی از کامپوزیت شکسته باشد و ساختار دندان سالم باقی مانده باشد، معمولا مشکل جدی برای خود دندان ایجاد نمی شود و امکان ترمیم وجود دارد. اما اگر شکستگی در اثر ضربه شدید اتفاق افتاده باشد، ممکن است دندان زیر کامپوزیت نیز دچار ترک، شکستگی یا آسیب پالپ شده باشد. در چنین شرایطی دندانپزشک علاوه بر بررسی ونیر، وضعیت خود دندان را نیز ارزیابی می کند.
درد شدید، حساسیت مداوم به سرما و گرما، درد هنگام جویدن یا تغییر رنگ دندان بعد از شکستگی، علائمی هستند که بهتر است جدی گرفته شوند.
آیا شکستن کامپوزیت درد دارد؟
خود شکستگی کامپوزیت همیشه با درد همراه نیست ؛ اگر فقط بخشی از لایه کامپوزیتی شکسته باشد و به ساختار اصلی دندان آسیبی وارد نشده باشد، ممکن است فرد هیچ دردی احساس نکند و فقط متوجه تغییر ظاهر دندان شود. با این حال، اگر شکستگی به مینای دندان یا قسمت های عمیق تر نزدیک شده باشد، احتمال بروز حساسیت یا درد وجود دارد. همچنین اگر ضربه شدید باعث آسیب به دندان شده باشد، درد ممکن است حتی بعد از جدا شدن کامپوزیت ادامه پیدا کند.
نحوه درمان کامپوزیت شکسته چگونه است؟
نحوه درمان به میزان آسیب بستگی دارد و دندانپزشک بعد از معاینه تصمیم می گیرد که ترمیم موضعی کافی است یا باید کامپوزیت به صورت کامل تعویض شود.
ترمیم قسمت شکسته کامپوزیت
اگر شکستگی محدود باشد، در بسیاری از موارد می توان فقط قسمت آسیب دیده را ترمیم کرد. دندانپزشک ابتدا سطح کامپوزیت را آماده می کند، سپس ماده جدید را اضافه کرده و آن را به شکل مناسب فرم می دهد. در پایان نیز دندان پولیش می شود تا تفاوت قابل توجهی بین قسمت ترمیم شده و بخش قدیمی وجود نداشته باشد. این روش معمولا زمانی کاربرد دارد که قسمت عمده ونیر سالم باشد.
تعویض کامل ونیر کامپوزیت
اگر بخش زیادی از کامپوزیت شکسته باشد یا ترمیم موضعی نتواند نتیجه زیبایی و استحکام مناسبی ایجاد کند، ممکن است دندانپزشک تصمیم به برداشتن کامپوزیت قبلی و اجرای مجدد ونیر بگیرد.
در این حالت، وضعیت دندان زیر کامپوزیت نیز بررسی می شود تا مشخص شود آیا مشکل فقط مربوط به مواد ترمیمی بوده یا خود دندان نیز آسیب دیده است.
درمان دندان آسیب دیده
اگر علت شکستگی، آسیب به ساختار دندان باشد، ابتدا باید مشکل اصلی درمان شود. برای مثال، در صورت وجود پوسیدگی، ترک یا آسیب ، ممکن است درمان دندان قبل از انجام مجدد کامپوزیت ضروری باشد. به همین دلیل، چسباندن یک لایه جدید کامپوزیت بدون بررسی دندان زیر آن همیشه تصمیم درستی نیست.
جهت دریافت نوبت معاینه و مشاوره فرم زیر را پر کنید
بعد از شکستن کامپوزیت چه کار کنیم؟
اگر متوجه شکستگی شدید، تا زمان مراجعه به دندانپزشک بهتر است از وارد کردن فشار به دندان آسیب دیده خودداری کنید. غذاهای بسیار سفت و چسبنده نخورید و با دندان شکسته چیزی را گاز نزنید. اگر لبه کامپوزیت تیز شده و زبان یا گونه را تحریک می کند، نباید آن را با ابزار یا ناخن تراش داد. همچنین در صورت وجود درد یا حساسیت، بهتر است مراجعه به دندانپزشک را به تاخیر نیندازید. اگر شکستگی بعد از ضربه شدید ایجاد شده و همراه با خونریزی، درد شدید، لق شدن دندان یا تغییر واضح موقعیت آن است، ارزیابی دندانپزشکی باید در اولویت قرار بگیرد.
چگونه از شکستن ونیر کامپوزیت جلوگیری کنیم؟
پیشگیری از شکستگی بیشتر به کنترل فشارهای غیر طبیعی روی دندان مربوط می شود. رعایت چند نکته می تواند احتمال آسیب را کاهش دهد:
- از جویدن یخ و مواد بسیار سخت خودداری کنید.
- بسته بندی و اجسام مختلف را با دندان باز نکنید.
- ناخن یا خودکار را نجوید.
- اگر دندان قروچه دارید، موضوع را با دندانپزشک مطرح کنید.
- در ورزش های برخوردی از محافظ دهان مناسب استفاده کنید.
- بهداشت دهان و دندان را به شکل منظم رعایت کنید.
- معاینه های دوره ای دندانپزشکی را جدی بگیرید.
- در صورت ایجاد ترک یا لب پریدگی، ترمیم را به تعویق نیندازید.
آیا بعد از شکستگی، کامپوزیت دوباره مثل قبل می شود؟
در بسیاری از موارد، اگر آسیب محدود باشد، دندانپزشک می تواند قسمت شکسته را به گونه ای ترمیم کند که از نظر ظاهری تفاوت محسوسی با قبل نداشته باشد. میزان موفقیت ترمیم نیز به محل شکستگی، اندازه آسیب، رنگ و وضعیت کامپوزیت قبلی و شرایط دندان بستگی دارد. اگر شکستگی گسترده باشد، ممکن است تعویض کامل ونیر نتیجه مناسب تری ایجاد کند ؛ بنابراین نمی توان برای همه افراد یک روش درمانی یکسان در نظر گرفت.
